جوش زیر پوستی؛ چرا فشار دادنش فقط ماندگارترش میکند
جوش زیر پوستی سر ندارد و همین وسوسه میکند فشارش دهیم تا زودتر تمام شود. ولی فشار دادن محتوای جوش را عمیقتر میبرد، التهاب را بیشتر میکند و ممکن است جای دائمی بگذارد. در این مقاله میگوییم جوش زیر پوستی چیست، چند روز طول میکشد، کمپرس گرم و ضدجوشها تا کجا کمک میکنند، کی احتمالا اصلا جوش نیست و کی باید سراغ متخصص پوست رفت.
آخرین بهروزرسانی: جمعه، ۲۲ آبان ۱۴۰۵

جوش زیر پوستی همان برجستگی سفت و دردناکی است که زیر پوست حس میشود ولی سر سفید ندارد. کلیولند کلینیک آن را جوشی تعریف میکند که زیر پوست شکل میگیرد و مثل بقیهی جوشها از بسته شدن منافذ شروع میشود. خبر خوب این است که بیشتر این جوشها با مراقبت درست در حدود یک تا دو هفته خوب میشوند.
مشکل این است که چون سر ندارد، وسوسه میکند فشارش دهیم تا «زودتر تمام شود». این دقیقا کاری است که جوش را ملتهبتر و ماندگارتر میکند و ممکن است جایش را برای همیشه روی پوست بگذارد. در این مقاله میگوییم جوش زیر پوستی چیست، چرا نباید فشارش داد، در خانه چه چیزی واقعا کمک میکند، کی احتمالا اصلا جوش نیست و کی باید سراغ متخصص پوست رفت.
جوش زیر پوستی چیست و چرا سر ندارد
منافذ پوست دهانههای ریزیاند که چربی و عرق از آنها به سطح پوست میرسد. وقتی چربی و سلولهای مرده دهانه را میبندند، جوش شروع میشود. در جوشهای سطحی، این گرفتگی نزدیک سطح است و سر سفید یا سیاه پیدا میکند. در جوش زیر پوستی، گرفتگی و التهاب در عمق پوست است. کلیولند کلینیک مینویسد در موارد شدید، چربی و سلولهای مرده منافذ را در عمق زیر پوست میبندند. برای همین چیزی که میبینید یک برجستگی قرمز یا همرنگ پوست است، نه نقطهی سفید.
این جوشها بیشتر روی صورت، بالای پشت و سینه پیدا میشوند.
ندول و کیست؛ جوش زیر پوستی بزرگ
انجمن متخصصان پوست آمریکا توضیح میدهد که ندولها و کیستهای آکنه، برخلاف جوش سرسفید و سرسیاه، در عمق پوست شکل میگیرند. درمنت، مرجع پوست نیوزیلند، این ضایعهها را سفت، گاهی نرم و مایعدار و دردناک توصیف میکند. هر جوش زیر پوستی ندول نیست، ولی وقتی یک جوش زیر پوستی بزرگ، سفت و دردناک است و هفتهها میماند، احتمالا از همین نوع است و مراقبت خانگی بهتنهایی برایش کافی نیست.
چرا فشار دادن جوش زیر پوستی آن را بدتر میکند
جوشی که سر دارد، راهی به سطح پوست دارد. جوش زیر پوستی ندارد. وقتی آن را با ناخن فشار میدهید، محتوای جوش راهی برای بیرون آمدن پیدا نمیکند و به سمت پایین و اطراف رانده میشود. انجمن متخصصان پوست آمریکا صریحا میگوید وقتی بخشی از محتوای جوش عمیقتر به پوست رانده شود، که اغلب همین اتفاق میافتد، التهاب بیشتر میشود.
همین انجمن عوارض ترکاندن جوش را اینطور فهرست میکند:
- جای دائمی جوش: فرورفتگی یا برجستگیای که بعد از خوب شدن جوش میماند.
- جوش آشکارتر: قرمزی و ورم بیشتر از قبل.
- جوش دردناکتر.
- عفونت: از باکتریهایی که روی دستها هست.
کلیولند کلینیک هم هشدار میدهد که فشار دادن جوش زیر پوستی میتواند آن را بدتر کند یا جای دائمی بگذارد. پس آن دستی که میخواهد کار را زودتر تمام کند، در عمل همان چیزی است که جوش را چند روز بیشتر نگه میدارد.
لکهی تیره بعد از جوش
جوش ملتهب ممکن است بعد از خوب شدن یک لکهی تیره یا قرمز بگذارد. انجمن متخصصان پوست آمریکا برای کم کردن این تیرگی، ضد آفتاب با طیف گسترده و SPF دستکم ۳۰ را توصیه میکند؛ حتی در روزهای ابری پاییز.
جوش زیر پوستی چند روز طول میکشد
طبق کلیولند کلینیک، بیشتر جوشهای زیر پوستی با مراقبت درست در حدود یک تا دو هفته خوب میشوند.
ندولها و کیستهای بزرگ داستان دیگری دارند. درمنت مینویسد این ضایعهها معمولا با جای جوش خوب میشوند و درمان موضعی برایشان اغلب کافی نیست. اگر جوشی بعد از دو هفته هنوز سفت و دردناک است، یا یکی خوب میشود و دیگری در همان نقطه بیرون میزند، منتظر ماندن بیشتر کمکی نمیکند و وقت معاینه است.
کمپرس گرم؛ سادهترین کار درست در خانه
انجمن متخصصان پوست آمریکا برای جوش عمیق و دردناک، اول کمپرس گرم را پیشنهاد میکند و میگوید درمان خانگی درست میتواند درد، اندازه، ورم و تغییر رنگ جوش را کم کند. روشش ساده است:
- یک پارچهی تمیز را در آب گرم خیس کنید و آبش را بگیرید.
- آن را ده تا پانزده دقیقه روی جوش نگه دارید.
- این کار را حدود سه بار در روز تکرار کنید.
- هر بار پارچهی تمیز بردارید.
کلیولند کلینیک هم حدود ده دقیقه و چند بار در روز را توصیه میکند و یادآوری میکند که پارچه نباید خیلی داغ باشد. کمپرس گرم جوش را در یک شب از بین نمیبرد؛ کارش این است که درد را کم کند و به جوش فرصت دهد خودش آرام شود.
ضدجوشهای موضعی؛ تا کجا کمک میکنند
انجمن متخصصان پوست آمریکا برای قدم دوم، یکی از این مواد را پیشنهاد میکند: آداپالن، آزلائیک اسید، بنزوئیل پراکسید یا سالیسیلیک اسید. نکتهی مهمتر از انتخاب ماده، مقدار آن است: یک لایهی نازک، چون به گفتهی همین انجمن، مقدار زیاد پوست را تحریک میکند.
هر ماده کار مشخصی دارد و حد مشخصی:
| ماده | چه کاری میکند | چه انتظاری نباید داشت |
|---|---|---|
| سالیسیلیک اسید | به باز شدن منافذ بسته کمک میکند و در شویندههای ضدجوش رایج است | اگر پوست را خشک کرد، باید با شویندهی ملایم یک روز در میان شود |
| بنزوئیل پراکسید | در فهرست انجمن متخصصان پوست آمریکا برای جوش عمیق و دردناک است | لایهی ضخیم آن سریعتر جواب نمیدهد و پوست را تحریک میکند |
| آداپالن | گرفتگی منافذ و التهاب را هدف میگیرد و از جوشهای بعدی پیشگیری میکند | روی کل صورت و هر روز زده میشود؛ درمان یکشبهی یک جوش نیست |
| آزلائیک اسید | در همان فهرست انجمن متخصصان پوست آمریکا آمده است | برای ندول و کیست بزرگ جای درمان پزشک را نمیگیرد |
دربارهی ندولها و کیستهای بزرگ، درمنت صریح است: درمان موضعی معمولا برایشان مؤثر نیست. پس اگر چند روز است روی یک جوش بزرگ و دردناک ضدجوش میزنید و فرقی نکرده، مشکل از برند محصول نیست؛ این جوش به درمان دیگری نیاز دارد.
چسب جوش؛ محافظ خوب، نه بیرونکشنده
انجمن متخصصان پوست آمریکا چسب هیدروکلوئید را برای محافظت از پوست و کمک به ترمیم پیشنهاد میکند. کلیولند کلینیک هم از چسبهایی نام میبرد که دارویی مثل سالیسیلیک اسید دارند و آن را طی چند ساعت روی پوست آزاد میکنند.
بزرگترین فایدهی چسب در جوش زیر پوستی این است که ناخن را از جوش دور نگه میدارد و جلوی دست زدن ناخودآگاه را میگیرد. ولی جوشی که سر ندارد، راهی هم به چسب ندارد. انتظار نداشته باشید یک چسب سطحی التهابی را که در عمق پوست است بیرون بکشد. چسب برای کسی مناسب است که نمیتواند دستش را از جوش دور نگه دارد، نه برای کسی که دنبال درمان یک ندول بزرگ است.
روتین چند روزه تا آرام شدن جوش زیر پوستی
تا وقتی جوش آرام شود، روتین را ساده نگه دارید. هر محصول اضافه یک احتمال تحریک اضافه است، و در فصل بخاری که هوای خانه خشک است، پوستی که چند ضدجوش را با هم تحمل میکند زودتر خشک و قرمز میشود.
- شستن ملایم: صبح و شب با آب ولرم و کف دست، بدون لیف و اسکراب.
- کمپرس گرم: چند بار در روز، همانطور که بالا گفتیم.
- یک ضدجوش، لایهی نازک: فقط یکی؛ چیدن سه مادهی فعال روی یک جوش، آن را زودتر خوب نمیکند.
- مرطوبکنندهی سبک: پوستی که خشک و پوستهپوسته شده، تحریکپذیرتر است.
- ضد آفتاب صبح: برای کم کردن احتمال لکهی تیره بعد از جوش.
اگر پوست چرب و مستعد جوش دارید و جوشهایتان مدام برمیگردد، یک شویندهی سالیسیلیک اسید مثل ژل شستشوی سالیسیلیک اسید کوزارکس یا ژل شستشوی ضد جوش سراوی میتواند جای شویندهی معمولی را بگیرد. اگر پوستتان با آن خشک شد، طبق توصیهی انجمن متخصصان پوست آمریکا، آن را یک روز در میان با یک شویندهی ملایم عوض کنید.
شب اگر ضد آفتاب یا آرایش دارید، اول آن را کامل بردارید؛ روش درستش را در پاکسازی دومرحلهای پوست توضیح دادهایم. و اگر بعد از چند روز ضدجوش پوستتان قرمز، داغ و کشیده شده، احتمالا سد پوست آسیب دیده است؛ قبل از ادامه، ترمیم سد پوستی را بخوانید.
ژل آداپالن دیفرین برای چه کسی؟
دیفرین ژل آداپالن خود را محصولی معرفی میکند که دو علت اصلی جوش، یعنی گرفتگی منافذ و التهاب، را هدف میگیرد. طبق دستور برند، به اندازهی یک نخود روزی یک بار، صبح یا شب و نه هر دو، روی کل صورت زده میشود: اول شستن، بعد ژل، بعد مرطوبکننده. برند برای بهترین نتیجه دوازده هفته استفادهی مداوم را توصیه میکند.
همین دستور نشان میدهد آداپالن برای چه کسی مناسب است: کسی که جوشهایش تکرار میشود و میخواهد جلوی جوشهای بعدی را بگیرد. برای کسی که فقط میخواهد از جوش امروز خلاص شود، مناسب نیست؛ نقطهای زدن آن روی یک جوش عمیق، کاری نیست که برند برایش تعریف کرده است. اگر باردار هستید یا برای آکنه داروی دیگری مصرف میکنید، قبل از شروع با پزشک مشورت کنید.
جوش زیر پوستی روی بینی و صورت
جوش زیر پوستی صورت میتواند هر جای صورت، از جمله روی بینی، پیدا شود. سازوکارش در همهجا یکی است: بسته شدن منافذ و التهاب در عمق پوست. در منابع پزشکیای که برای این مقاله خواندیم، جوش روی بینی یا هر نقطهی دیگر صورت، نشانهی بیماری اندام خاصی معرفی نشده است.
یک استثنای مهم هست. NHS میگوید اگر برجستگی چرکی و دردناک روی صورت است و پوست اطرافش داغ، دردناک و متورم شده، یا احساس تب و لرز دارید، باید زود به پزشک مراجعه کنید. چنین برجستگیای ممکن است کورک یا عفونت باشد، نه جوش معمولی، و روی صورت نباید در خانه با آن ور رفت.
جوش زیر پوستی زیر بغل؛ شاید اصلا جوش نیست
برجستگی دردناک زیر بغل، کشالهی ران یا زیر سینه اغلب آکنه نیست. سه احتمال رایجتر وجود دارد:
- کورک: NHS آن را برجستگی سفت و دردناکی توصیف میکند که پر از چرک میشود و میتواند هر جای بدن پیدا شود. توصیهاش پارچهی گرم، ده دقیقه و چهار بار در روز است، و اینکه کورک را نکنید، فشار ندهید و سوراخ نکنید.
- موی زیر پوست مانده: NHS آن را یکی از چیزهایی میداند که ممکن است با برجستگیهای این نواحی اشتباه گرفته شود.
- هیدرادنیت چرکی: NHS آن را بیماری پوستی دردناک و طولانیمدتی میداند که آبسه و جای زخم میسازد و بیشتر در زیر بغل، کشالهی ران، اطراف باسن و زیر سینه دیده میشود. به گفتهی NHS ممکن است با آکنه یا موی زیر پوست مانده اشتباه گرفته شود، واگیر ندارد و به بهداشت ربطی ندارد.
اگر برجستگیهای زیر بغل شما مدام در همان نواحی برمیگردند، چرک میکنند یا جای زخم میگذارند، حدس زدن کافی نیست. NHS تاکید میکند که تشخیص زود هیدرادنیت جلوی بدتر شدنش را میگیرد. همچنین کورکی که دو هفته مانده، مدام تکرار میشود یا چندتایی کنار هم است، باید به پزشک نشان داده شود.
جوش زیر پوستی بزرگ و تکراری؛ وقتی موضوع جدیتر است
یک جوش زیر پوستی گاهبهگاه طبیعی است. ولی اگر جوشهای بزرگ و دردناک مرتب پیدا میشوند، احتمالا با آکنهی ندولی کیستی سروکار دارید. درمنت مینویسد این نوع آکنه معمولا با جای جوش خوب میشود و بدون درمان زود و مؤثر، بهخصوص روی تنه، جای جوش میگذارد.
برای همین درمان این نوع آکنه در دست متخصص پوست است. انجمن متخصصان پوست آمریکا از گزینههایی مثل آنتیبیوتیک خوراکی همراه با درمان موضعی، درمانهای هورمونی برای بعضی زنان و ایزوترتینوئین نام میبرد؛ داروهایی که فقط پزشک تجویز و پیگیری میکند.
کارهایی که فقط در مطب انجام میشود
دو کاری که خیلیها سعی میکنند در خانه انجام دهند، در واقع کار متخصص است:
تزریق کورتیکواستروئید
متخصص پوست میتواند داخل یک ندول یا کیست عمیق و دردناک کورتیکواستروئید تزریق کند. انجمن متخصصان پوست آمریکا میگوید این کار ترمیم را سریعتر و خطر جای جوش را کمتر میکند، ولی برای درمان چند جوش با هم به کار نمیرود. درمنت هم از تزریق استروئید داخل ندول یا کیست بزرگ و ماندگار نام میبرد.
برش و تخلیه
برای جوش یا کیست بزرگ، متخصص ممکن است آن را با سوزن یا تیغ استریل باز کند و محتوایش را خارج کند. همان کار با سوزن خیاطی در آینهی حمام، همهی عوارض ترکاندن جوش را با خودش میآورد.
اشتباههای رایج و کار درست
بیشتر جوشهای زیر پوستیای که هفتهها میمانند، با یکی از این عادتها طولانی شدهاند:
| اشتباه | کار درست |
|---|---|
| فشار دادن جوش با ناخن تا سر باز کند | دست نزدن و کمپرس گرم چند بار در روز |
| سوزن زدن به جوش در خانه | تخلیهی جوش بزرگ فقط در مطب و با ابزار استریل |
| لایهی ضخیم ضدجوش برای اثر سریعتر | یک لایهی نازک، چون مقدار زیاد فقط تحریک میکند |
| چند مادهی فعال روی یک جوش با هم | یک ضدجوش، شستن ملایم و مرطوبکننده |
| کمپرس با آب خیلی داغ | آب گرم قابل تحمل و پارچهی تمیز هر بار |
| صبر کردن برای جوشی که مدام در یک جا برمیگردد | مراجعه به متخصص پوست قبل از ماندن جای جوش |
یک نکتهی دیگر: بعضیها برای آرام کردن پوست بعد از جوش سراغ سرمهای نیاسینامید میروند. نیاسینامید جای درمان جوش عمیق را نمیگیرد، ولی اگر میخواهید بدانید در روتین پوست مستعد جوش چه جایی دارد، راهنمای سرم نیاسینامید را بخوانید.
کی باید به متخصص پوست مراجعه کرد
این مقاله توصیهی پزشکی نیست. بیشتر جوشهای زیر پوستی با دست نزدن و مراقبت ساده خوب میشوند، ولی این موارد را به پزشک نشان دهید:
- جوشی که بعد از دو هفته مراقبت درست نرفته است.
- چند جوش عمیق و دردناک با هم، یا جوشهایی که مدام در همان نقطه برمیگردند.
- جوشی که جای فرورفته یا برجسته گذاشته است.
- برجستگی دردناک و چرکی روی صورت با پوست داغ و متورم، یا همراه با تب و لرز؛ این مورد را زود پیگیری کنید.
- برجستگیهای تکراری زیر بغل، کشالهی ران یا زیر سینه.
- درد یا التهابی که شدید است و با کمپرس گرم آرام نمیشود.
اگر نمیدانید کدام شوینده یا ضدجوش با نوع پوستتان جور است، در لاروژ میتوانید پیش از خرید نوع پوست و محصولاتی را که الان استفاده میکنید برای پشتیبانی توضیح دهید و راهنمایی بگیرید. اگر جوش شما از نوع بزرگ و تکراری است، اول به متخصص پوست مراجعه کنید؛ هیچ محصول آرایشی جای درمان پزشک را نمیگیرد.
جمعبندی
جوش زیر پوستی التهابی در عمق پوست است که سر ندارد، و همین بیسر بودن است که فشار دادنش را بیفایده و پرخطر میکند. دست نزنید، چند بار در روز کمپرس گرم بگذارید، یک ضدجوش را لایهی نازک بزنید و ضد آفتاب را فراموش نکنید. اگر جوش بزرگ و دردناک است، مدام برمیگردد، جای جوش میگذارد یا زیر بغل و کشالهی ران پیدا میشود، وقت مراجعه به متخصص پوست است؛ جایی که تزریق یا درمان دارویی میتواند کاری بکند که از دست هیچ کرم و چسبی برنمیآید.
پرسشهای متداول
طبق کلیولند کلینیک، بیشتر جوشهای زیر پوستی با مراقبت درست در حدود یک تا دو هفته خوب میشوند. اگر فشارش دهید، ممکن است ملتهبتر شود و بیشتر بماند. جوشی که بعد از این مدت نرفت، چندتا شد یا مدام برمیگردد، باید به پزشک نشان داده شود.
نه در خانه. انجمن متخصصان پوست آمریکا میگوید جوش عمیق و دردناک را نباید ترکاند، چون محتوای آن عمیقتر میرود و التهاب و خطر عفونت و جای جوش بیشتر میشود. باز کردن و تخلیهی جوش بزرگ کاری است که متخصص با ابزار استریل در مطب انجام میدهد.
راهنمای انجمن متخصصان پوست آمریکا و کلیولند کلینیک کمپرس گرم است: پارچهی تمیز خیس با آب گرم، حدود ده تا پانزده دقیقه و چند بار در روز. آب نباید آنقدر داغ باشد که پوست را بسوزاند و هر بار پارچهی تمیز بردارید.
جوش زیر پوستی روی بینی همان سازوکار بقیهی جوشها را دارد: بسته شدن منافذ و التهاب در عمق پوست. در منابع پزشکیای که برای این مقاله خواندیم، جوش روی بینی نشانهی بیماری اندام خاصی معرفی نشده است. ولی برجستگی دردناک و چرکی روی صورت که پوست اطرافش داغ و متورم است یا با تب و لرز همراه است، باید زود به پزشک نشان داده شود.
برجستگی دردناک زیر بغل اغلب جوش معمولی نیست. ممکن است کورک، موی زیر پوست مانده یا هیدرادنیت چرکی باشد؛ بیماریای که به گفتهی NHS برجستگیهای دردناک در زیر بغل، کشالهی ران و زیر سینه میسازد، واگیر ندارد و به بهداشت ربطی ندارد. اگر این برجستگیها تکرار میشوند، به پزشک مراجعه کنید.
انجمن متخصصان پوست آمریکا چسب هیدروکلوئید را برای محافظت از پوست و کمک به ترمیم پیشنهاد میکند. فایدهی اصلیاش این است که دست را از جوش دور نگه میدارد. انتظار نداشته باشید یک چسب سطحی التهابی را که در عمق پوست است بیرون بکشد.
متخصص پوست میتواند داخل یک ندول یا کیست بزرگ و دردناک داروی کورتیکواستروئید تزریق کند. طبق انجمن متخصصان پوست آمریکا این کار ترمیم را سریعتر و خطر جای جوش را کمتر میکند، ولی برای درمان چند جوش با هم به کار نمیرود. این کار فقط در مطب انجام میشود.









