شوره سر با سرما بیشتر میشود؛ ولی هر پوستهای شوره نیست
با سرد شدن هوا، پوستههای سفید روی شانهی پالتو بیشتر دیده میشوند. این فقط حس شما نیست؛ شوره سر در هوای سرد و خشک واقعا بدتر میشود. ولی هر پوستهای شوره نیست و پوست سر خشک درمان دیگری دارد. در این مقاله میگوییم چرا سرما شوره را بیشتر میکند، دو حالت را چطور از هم جدا کنید، هر مادهی شامپوی ضد شوره چه میکند و کی باید سراغ پزشک رفت.
آخرین بهروزرسانی: جمعه، ۲۲ آبان ۱۴۰۵

شوره سر در پاییز و زمستان واقعا بیشتر میشود و این فقط حس شما نیست. هوای سرد و خشک، دوش داغ و استرس پوست سر را تحریک میکنند و شوره را شعلهور میکنند. پالتوی تیره هم پوستهها را پیداتر نشان میدهد.
ولی پیش از خرید شامپوی ضد شوره، یک سؤال مهمتر هست: آنچه میبینید شوره است یا فقط پوست سر خشک؟ این دو شبیه هم به نظر میرسند، ولی علت و درمانشان فرق دارد. شامپوی ضد شوره برای پوست سر خشک انتخاب درستی نیست.
در این مقاله میگوییم شوره سر چیست و از چه به وجود میآید، چرا با سرما بیشتر میشود، دو حالت را چطور از هم جدا کنید، هر مادهی شامپوی ضد شوره چه کاری میکند و کی باید سراغ پزشک رفت. اطلاعات پزشکی از آکادمی پوست آمریکا، سرویس سلامت بریتانیا (NHS)، DermNet و مقالههای مروری آمده است.
چرا شوره سر با سرما بیشتر میشود
شوره الگوی فصلی دارد. منابع پزشکی میگویند در زمستان بدتر میشود و در تابستان معمولا بهتر است. آکادمی پوست آمریکا میگوید شعلهور شدن درماتیت سبورئیک، که شوره شکل خفیف آن است، وقتی هوا سرد و خشک میشود شایع است. NHS هم هوای سرد و استرس را از عوامل بدتر شدن شوره نام میبرد.
چند عادت زمستانی هم به این وضع کمک میکنند:
- دوش داغ: آب داغ پوست سر را خشک میکند. آکادمی پوست آمریکا حمام و دوش داغ را، بهویژه در هوای سرد و خشک، از محرکهای رایج میداند.
- هوای خشک: رطوبت کم هوا، بیرون و داخل خانه، پوست سر را خشک میکند.
- کمتر شستن مو: شوره از کثیفی نیست، ولی طبق NHS وقتی مو مرتب شسته نشود، پوستهها پیداتر میشوند. در روزهای سرد خیلیها دیرتر حمام میروند.
- استرس و کمخوابی: در مقالههای علمی با بدتر شدن شوره و درماتیت سبورئیک همراه دانسته شدهاند.
- لباس تیره: پوسته روی موی تیره و لباس تیره بیشتر دیده میشود. در زمستان معمولا لباس تیرهتر میپوشیم.
شوره سر چیست و از چی به وجود میاد
شوره پوستههای ریز سفید یا کمی زردرنگ پوست سر است که روی مو و شانه میریزد و گاهی خارش دارد. DermNet آن را شکل بدون التهاب درماتیت سبورئیک در پوست سر میداند. درماتیت سبورئیک همان بیماری است، ولی شدیدتر و گاهی با قرمزی، و جاهای دیگر را هم میگیرد: کنار بینی، ابروها، پشت گوش و جلوی سینه.
نقش اصلی را مخمری به نام مالاسزیا دارد. این مخمر چربیدوست است و روی پوست بیشتر بزرگسالان سالم هم زندگی میکند. مالاسزیا چربی پوست را میشکند و اسیدهای چربی آزاد میکند که در بعضی افراد پوست سر را تحریک میکنند و پوستهریزی میدهند. یعنی مشکل فقط وجود این مخمر نیست؛ پوست سر بعضیها به آن حساستر است.
به همین دلیل شوره در نواحی پرچربی بیشتر است، واگیر ندارد و از بهداشت بد هم نیست. در بزرگسالان معمولا مزمن است و گاهی برمیگردد. پس هدف درمان شوره سر کنترل آن است، نه حذف یکباره و همیشگی.
پوست سر خشک با شوره یکی نیست
خیلیها هر پوستهی سفیدی را شوره میدانند و سراغ قویترین شامپوی ضد شوره میروند. ولی پوست سر خشک حالت دیگری است. طبق کلیولند کلینیک، شوره از چربی اضافه است و پوست سر خشک از کمبود رطوبت. شوره با شامپوی ضد شوره بهتر میشود و پوست سر خشک با یک شامپوی ملایم و بدون دارو.
پوست سر خشک یا شوره؛ فرقشان در یک نگاه:
| نشانه | پوست سر خشک | شوره |
|---|---|---|
| علت | از دست رفتن رطوبت پوست سر | چربی پوست سر و واکنش به مخمر مالاسزیا |
| شکل پوسته | ریز و سفید و خشک | درشتتر، سفید تا زردرنگ، گاهی چرب |
| بقیهی بدن | پوست جاهای دیگر هم معمولا خشک است | گاهی پوسته کنار بینی، ابرو یا پشت گوش هم دیده میشود |
| چه چیزی کمک میکند | شامپوی ملایم بیدارو و آبکشی کامل | شامپوی ضد شوره با مادهی مؤثر |
اصطلاح «شوره خشک» و «شوره چرب» هم از همینجا میآید. پوستهی شوره واقعی ممکن است چرب یا خشک باشد، ولی پوست سر خشکی که بدون شوره پوسته میدهد چیز دیگری است. اگر پوست دست و ساق پایتان هم در زمستان خشک است و پوستهها ریز و پودریاند، احتمال خشکی بیشتر است. اگر پوستهها درشت و چرباند و ریشهی مو زود چرب میشود، شوره محتملتر است. تشخیص قطعی با پزشک پوست است، بهویژه وقتی قرمزی یا خارش زیاد دارید.
عادتهای زمستانی که پوست سر را تحریک میکنند
آکادمی پوست آمریکا میگوید پوستی که درماتیت سبورئیک دارد زود تحریک میشود و هر تحریکی آن را بدتر میکند. چند کار ساده در فصل سرد کمک میکند:
- با آب ولرم دوش بگیرید، نه داغ.
- بیرون از خانه کلاه بگذارید تا پوست سر در معرض سرما و باد خشک نباشد.
- از شویندههای تند و محصولات مو که الکل دارند پرهیز کنید.
- اسپری، ژل و واکس مو را کم مصرف کنید.
- بعد از ورزش و عرق کردن، پوست سر را بشویید.
- شامپو را کامل آبکشی کنید؛ تهماندهی شامپو خودش پوست سر را تحریک میکند.
دربارهی این آخری، در اشتباه بزرگ در شستن مو بیشتر گفتهایم.
شامپوی ضد شوره چطور کار میکند
شامپوی ضد شوره با شامپوی معمولی فرق دارد چون یک مادهی مؤثر دارد. بعضی از این مواد ضدقارچاند و رشد مالاسزیا را کم میکنند. بعضی پوستهها را نرم و جدا میکنند و بعضی هر دو کار را انجام میدهند. آکادمی پوست آمریکا و NHS این مواد را نام میبرند.
مادهی مؤثر شامپوی ضد شوره و کارش:
| مادهی مؤثر | کار اصلی | نکته |
|---|---|---|
| کتوکونازول | ضدقارچ؛ ساخت دیوارهی قارچ را مهار میکند | بعضی سویههای مالاسزیا به این گروه مقاوماند |
| زینک پیریتیون | ضدقارچ | جایگزین رایج وقتی کتوکونازول جواب نداده |
| سلنیوم سولفید | تکثیر سلولهای پوست سر را کند میکند و پوسته را جدا میکند | گاهی پوست سر را نارنجیقهوهای میکند |
| سالیسیلیک اسید | پوسته را نرم و جدا میکند | در منابع پزشکی جزو لایهبردارهاست، نه ضدقارچها |
| سیکلوپیروکس | ضدقارچ | شامپوی آن در آمریکا نسخهای و برای ۱۶ سال به بالاست |
| قطران زغالسنگ | ضدقارچ، ضدالتهاب، جداکنندهی پوسته و کمکنندهی چربی | پوست سر را به آفتاب حساستر میکند و ممکن است رنگ موی روشن یا رنگشده را تغییر دهد |
هیچکدام برای همه بهترین نیست. NHS میگوید ممکن است لازم باشد بیش از یک نوع را امتحان کنید تا شامپوی مناسب خودتان را پیدا کنید.
طرز استفاده از شامپو ضد شوره
شامپوی خوب با روش غلط اثر کمی دارد. این مراحل از توصیههای آکادمی پوست آمریکا آمده است:
- موها را با آب ولرم خیس کنید.
- شامپو را روی پوست سر بزنید و کف کنید. هدف پوست سر است، نه ساقهی مو.
- با سر انگشت، نه با ناخن، آرام ماساژ دهید.
- شامپو را به اندازهای که روی بطری نوشته شده نگه دارید. به گفتهی آکادمی پوست آمریکا، بعضی شامپوها باید تا ۵ تا ۱۰ دقیقه بمانند.
- کامل آبکشی کنید تا کفی پشت گوش و خط رویش مو نماند.
- اگر موهایتان خشک شد، روی ساقهی مو نرمکنندهی معمولی بزنید.
منطق همان شامپوی ضد ریزش است: مادهی مؤثر فقط وقتی روی پوست سر است کار میکند. این را در طرز استفاده از شامپو ضد ریزش مفصل گفتهایم.
چند بار در هفته
به نوع مو بستگی دارد. اگر موی صاف یا نازک یا پوست سر چرب دارید، آکادمی پوست آمریکا میگوید ممکن است لازم باشد هر روز مو را بشویید و شامپوی ضد شوره را دو بار در هفته بزنید. برای موی فر و ضخیم، حدود هفتهای یک بار کافی است و شامپو فقط روی پوست سر برود، چون این مواد مو را خشک میکنند. شامپوی روزهای دیگر را هم با کمک انتخاب شامپو بر اساس نوع مو انتخاب کنید.
کی نتیجه را قضاوت کنیم
NHS میگوید شامپو را تا چهار هفته امتحان کنید. DermNet هم مصرف دو بار در هفته به مدت دستکم یک ماه را آورده است. وقتی شوره کنترل شد، قطع کامل شامپو معمولا آن را برمیگرداند. آکادمی پوست آمریکا برای جلوگیری از برگشت، ادامهی هفتهای یک بار را پیشنهاد میکند.
چرخاندن شامپوها
اگر یک شامپو بعد از چهار هفته جواب نداد یا اثرش کم شد، آکادمی پوست آمریکا پیشنهاد میکند بین شامپوهایی با مادهی مؤثر متفاوت جابهجا شوید. DermNet هم یادآوری میکند که بعضی سویههای مالاسزیا به کتوکونازول مقاوماند و در این حالت زینک پیریتیون یا سلنیوم سولفید را امتحان کنید. عوض کردن برند با همان مادهی مؤثر چرخاندن به حساب نمیآید.
روغن روی شوره؛ کمک یا ضرر
روغن زدن به پوست سر در زمستان رایج است و برای پوست سر خشک منطقی هم هست. ولی روی شوره باید محتاط بود. مالاسزیا چربیدوست است و از چربی پوست تغذیه میکند. در یک مقالهی مروری آمده که اولئیک اسید، یکی از اسیدهای چرب، روی پوست سر افراد مستعد شوره پوستهریزی ایجاد کرد، ولی روی پوست سر افراد دیگر نه.
این به این معنا نیست که هر روغنی شوره میسازد. معنایش این است که روغن درمان شوره نیست. اگر پوستهها درشت، چرب و زردرنگاند، روغن را از پوست سر دور نگه دارید تا شوره با شامپو کنترل شود و روغن را فقط روی ساقه و سر موها بزنید.
روغن رزماری و نعناع مایل
روغن رزماری و نعناع مایل (Mielle Rosemary Mint Scalp & Hair Strengthening Oil) را برند برای تغذیهی پوست سر و فولیکول مو، کمک به پوست سر خشک و صاف کردن موخوره معرفی میکند. طبق فهرست رسمی، پایهی آن روغن سویا و کرچک است و روغن رزماری، جوجوبا، نعناع فلفلی، درخت چای، منتول و بیوتین دارد. روش برند این است: مقدار کم روی پوست سر، ماساژ با انگشت و شانه کردن تا سر موها، بدون شستشو.
در صفحهی رسمی برند ادعای ضد شوره ندیدیم. پس این روغن برای کسی مناسب است که پوست سر خشک دارد یا برای موهای خشک و موخورهدار دنبال روغن است. مناسب نیست که به جای شامپوی ضد شوره روی شورهی چرب زده شود. این روغن منتول و چند روغن معطر دارد؛ اگر پوست سرتان ملتهب یا زخمی است آن را نزنید و پیش از مصرف کامل، روی ناحیهی کوچکی امتحان کنید.
اشتباههای رایج در درمان شوره سر
- خاراندن با ناخن: پوست سر حساس با هر تحریکی بدتر میشود. با سر انگشت ماساژ دهید.
- آبکشی فوری شامپو: مادهی مؤثر فرصت کار پیدا نمیکند.
- شامپوی ضد شوره برای پوست سر خشک: مواد ضد شوره میتوانند مو را خشک کنند و پوست سر خشک با شامپوی ملایم بهتر میشود.
- قطع شامپو به محض بهتر شدن: شوره مزمن است و بدون نگهداری هفتگی معمولا برمیگردد.
- کمتر شستن مو از ترس خشکی: شوره از کثیفی نیست، ولی چربی و پوستهی جمعشده آن را پیداتر میکند.
- روغن زیاد روی شورهی چرب: درمان نیست و ممکن است وضع را بدتر کند.
- غفلت از آفتاب با شامپوی قطراندار: این شامپوها پوست سر را به آفتاب حساستر میکنند.
شوره سر کودکان
شوره سر کودکان قاعدهی دیگری دارد و چیزی که برای بزرگسال جواب میدهد لزوما برای بچه مناسب نیست. آکادمی پوست آمریکا صریح میگوید شامپوی ضد شوره برای کودکان توصیه نمیشود. بعضی از این مواد در آمریکا فقط برای سنهای بالاتر تأیید شدهاند؛ مثلا کتوکونازول موضعی برای ۱۲ سال به بالا و شامپوی سیکلوپیروکس برای ۱۶ سال به بالا.
نوزاد: کلاهک گهوارهای
پوستههای چرب و زردرنگ روی سر نوزاد معمولا کلاهک گهوارهای است، که نوعی درماتیت سبورئیک است و طبق NHS ممکن است روی ابرو و ناحیهی پوشک هم دیده شود. آکادمی پوست آمریکا میگوید معمولا در چند هفته تا چند ماه خودش خوب میشود. برای مراقبت در خانه، شستن با شامپوی بچه و برداشتن آرام پوستههایی که نرم شدهاند را پیشنهاد میکند، نه شامپوی ضد شوره.
کودک بزرگتر
اگر کودک پوستهی سر همراه با قرمزی، خارش زیاد یا ریزش سکهای مو دارد، فقط شوره نیست که باید به آن فکر کرد. NHS کچلی قارچی سر را با بثورات قرمز یا نقرهای و گاهی ریزش تکهای مو توصیف میکند. این بیماری درمان دارویی دارد و شامپوی ضد شوره جای آن را نمیگیرد. پوستهی سر کودک را پیش از هر محصولی به پزشک نشان دهید.
شامپو ضد شوره در لاروژ؛ کدام برای چه کسی
شامپوی ضد شورهی ترمال بیوکسین
بیوکسین این شامپو را در سایت رسمی خود در ترکیه با عنوان شامپوی ضد شورهی شدید DS برای شورهی تکرارشونده و خارش ناشی از خشکی معرفی کرده و میگوید به جلوگیری از برگشت شورهی چرب کمک میکند. طبق همان صفحه، پیروکتون اولامین، روی (زینک)، سالیسیلیک اسید، گلیکولیک اسید، آب ترمال، نیاسینامید، گلیسرین و پریبیوتیک دارد، از نظر پوستی آزمایش شده و برای پوست سر حساس مناسب است.
روش برند: روی موی خیس کف کنید و ماساژ دهید، ۳ دقیقه نگه دارید، در صورت نیاز تکرار کنید و کامل آبکشی کنید؛ هفتهای سه بار و دستکم سه هفته. فهرست ترکیبات ممکن است بین نسخهها فرق کند، پس فهرست روی بستهی خودتان ملاک است. این شامپو مناسب برای کسی است که شورهی برگشتکننده و پوست سر چرب دارد. محصولات دیگر این برند را در صفحهی بیوکسین ببینید.
شامپوی ضد شورهی سریتا
سریتا یک برند ایرانی است و این محصول شامپوی ضد شورهی آن است. به اطلاعات رسمی تولیدکننده دربارهی ترکیبات دسترسی پیدا نکردیم، پس مادهی مؤثر و زمان ماندن را از روی بسته بخوانید. اگر یکی از مواد جدول بالا را داشت، همان قاعدهها برقرار است: روی پوست سر کف کنید، طبق دستور نگه دارید و چهار هفته فرصت بدهید.
روغن رزماری و نعناع مایل
همانطور که گفتیم، این روغن برای پوست سر خشک و موی خشک است و جایگزین شامپوی ضد شوره نیست.
اگر مطمئن نیستید پوستههای سرتان شوره است یا خشکی، در لاروژ میتوانید پیش از خرید شکل پوستهها و نوع پوست سرتان را برای پشتیبانی توضیح دهید و راهنمایی بگیرید. این راهنمایی جای معاینهی پزشک را نمیگیرد.
چه وقت برای شوره سر باید پیش پزشک رفت
بیشتر شورهها با شامپوی مناسب کنترل میشوند. ولی طبق NHS و آکادمی پوست آمریکا، در این حالتها به پزشک مراجعه کنید:
- بعد از دستکم چهار هفته شامپوی ضد شوره هنوز شوره دارید.
- شوره شدید است یا پوست سر خیلی میخارد.
- پوست سر قرمز، متورم یا دردناک است.
- لکههای پوستهدار و خارشدار روی صورت، ابرو، کنار بینی یا جاهای دیگر بدن دارید.
- پوستهها درخشش نقرهای دارند یا پلاکهای برجستهی قرمز میبینید؛ این میتواند پسوریازیس باشد.
- پوسته با ریزش تکهای یا سکهای مو همراه است.
- بعد از رنگ کردن مو یا محصول تازه، قرمزی و تاول یا ترک پوست دیدهاید؛ این ممکن است درماتیت تماسی باشد.
اگر ریزش موی پاییزی هم دارید، بدانید که ریزش فصلی و شوره دو موضوع جدا هستند؛ ریزش فصلی را در ریزش موی فصلی پاییز توضیح دادهایم. این مقاله جای تشخیص و درمان پزشکی را نمیگیرد.
جمعبندی
شوره سر با سرما بیشتر میشود چون هوای سرد و خشک، دوش داغ و استرس پوست سری را که به مالاسزیا حساس است تحریک میکنند. اولین قدم این است که بدانید با شوره طرف هستید یا با پوست سر خشک؛ اولی شامپوی ضد شوره میخواهد و دومی شامپوی ملایم و رطوبت.
اگر شوره دارید، شامپویی با یک مادهی مؤثر شناختهشده انتخاب کنید، روی پوست سر کف کنید، طبق دستور نگه دارید و چهار هفته فرصت بدهید. بعد از کنترل، هفتهای یک بار ادامه دهید. روغن را برای پوست سر خشک و ساقهی مو نگه دارید، برای کودکان سراغ پزشک بروید و قرمزی، ریزش سکهای یا پوستهی روی صورت را جدی بگیرید.
پرسشهای متداول
شوره پوستههای سفید یا کمی زردرنگ پوست سر است که روی مو و شانه میریزد و گاهی خارش دارد. پزشکان آن را شکل خفیف و بدون التهاب درماتیت سبورئیک میدانند. شایع است، ضرری ندارد و واگیر هم ندارد.
نقش اصلی را مخمری به نام مالاسزیا دارد که روی پوست بیشتر آدمها زندگی میکند و از چربی پوست تغذیه میکند. در بعضی افراد پوست سر به محصولات این مخمر حساس است و پوستهریزی میکند. چربی زیاد پوست سر، استرس، کمخوابی و هوای سرد و خشک هم آن را بدتر میکنند. شوره از کثیفی نیست.
هوای سرد و خشک و دوش داغ پوست سر را خشک و تحریک میکنند و درماتیت سبورئیک در همین شرایط شعلهور میشود. کمتر شستن مو در روزهای سرد هم پوستهها را پیداتر میکند. معمولا در تابستان وضع بهتر است.
دستور روی بطری ملاک است. آکادمی پوست آمریکا میگوید بعضی شامپوها باید تا ۵ تا ۱۰ دقیقه بمانند و بیوکسین برای شامپوی ضد شورهی ترمال خود ۳ دقیقه نوشته است. شامپو را روی پوست سر کف کنید، نه فقط روی موها.
در بزرگسالان شوره معمولا مزمن است و گاهی برمیگردد. هدف کنترل آن است: اول شامپو را طبق دستور چند بار در هفته بزنید تا پوستهها کم شوند، بعد با هفتهای یک بار جلوی برگشتش را بگیرید.
نه. مالاسزیا چربیدوست است و در یک بررسی علمی، اسید چرب روی پوست سر افراد مستعد شوره پوستهریزی ایجاد کرد. روغن برای پوست سر خشک و ساقهی مو مفید است، ولی روی شورهی چرب و زردرنگ بهتر است تا کنترل شوره صبر کنید.
نه بدون نظر پزشک. آکادمی پوست آمریکا شامپوی ضد شوره را برای کودکان توصیه نمیکند. پوستهی چرب سر نوزاد معمولا کلاهک گهوارهای است و خودش خوب میشود. در کودک بزرگتر، پوسته همراه با ریزش سکهای میتواند کچلی قارچی باشد و باید معاینه شود.
نه. شوره از کسی به کس دیگر منتقل نمیشود. مخمری که در آن نقش دارد روی پوست بیشتر آدمهای سالم هم هست و مشکل از واکنش پوست سر به آن است.









